Vergi Cenneti Kredisi

15 Ocak 2021

Çiğdem TOKER

Ziraat Bankası'nın, “vergi cenneti” diye isimlendirilen ülkelerden biri olan Virgin Adası'nda kurulmuş şirkete 1.6 milyar dolar kredi kullandırdığı Sayıştay raporuyla ortaya çıktı. Daha doğrusu Erdoğan Süzer imzasıyla ilk defa Sözcü'de yer aldı.Bazı haberleri bir defa yazıp geçmek yetmez. Bu ölçekte bir kredinin, verildiği tarihte kamu bankası olan banka tarafından “vergi cenneti” şirketine kullandırılması kamu kaynaklarını ve gelir dağılımını yakından ilgilendiriyor

Tam da bu nedenle daha sık ve geniş ölçekli tartışılmayı hak ediyor.Büyük kredinin kısa öyküsü Sayıştay raporuna göre şöyle: 1.6 milyar dolar tutarındaki kredi 2014'te tahsis edilip aktarıldı. 3 yıl ödemesiz 10 yıl vadeliydi. 2017 Temmuz'unda ödemesiz dönem sona erdi ama ilk taksit ödenmedi. Bir yıl ertelemeye gidildi. Rapora göre gecikmiş son 3 yıllık anapara taksidi ile faizleri tutarı toplamı 726.5 milyon dolar düzeyine çıktı. Mayıs 2020 itibarıyla kredi anapara ve faiz ödemelerinde 654 gün vadesi geçmiş ödenmesi gereken tutar bulunuyordu.ZİRAAT İLE TURKCELL NE DEDİ?Tartışma yaygınlaşınca Ziraat Bankası açıklama yaptı. Kredinin Çukurova Grubu'na, Turkcell İletişim A.Ş.'deki dolaylı hissedarlığı nedeniyle, Türk ortaklığının sürebilmesi için verildiğini, bu sayede Turkcell'in çoğunluk hisselerinin Türkiye Varlık Fonu'nda (TVF) kaldığını açıkladı (Anımsatma: TVF, geçen sene Turkcell'in yüzde 26.2 oranıyla hakim hissedarı oldu.)

Bir açıklama da Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.'den geldi. Ama metindeki “Söz konusu kredi şirketimiz tarafından kullanılmamış olup, ilgili kredi sözleşmesine doğrudan ya da dolaylı şekilde taraflığımız bulunmamaktadır” ifadesi kafa karıştırdı.EKİM 2020'DE ÖDENDİYSEZiraat Bankası “kredinin Ekim 2020'de tahsil edildiğini” açıkladı. CHP Parti Sözcüsü Faik Öztrak'ın dün Hazine ve Maliye Bakanı Lütfü Elvan'ın yanıtlaması istemiyle TBMM'de verdiği soru önergesi bu önemli bilgiyle ilgili kilit soru ve tespitler içeriyor.

İlk kilit soru: Eğer kredi Ekim 2020'de ödendiyse, Ziraat Bankası'nın teminat olarak aldığı yüzde 13.77'lik hisse nerede?Öztrak “Krediyi tahsil ettik” diye işaret edilen Ekim 2020'nin, TVF'nin Turkcell'deki hakim hissedarlık tarihi olduğuna dikkat çekiyor:“TVF, İsveçli Telia şirketine ait yüzde 24'lük payı 530 milyon dolara satın alarak hâkim ortak konumuna gelmiştir. Dolayısıyla TVF, Ziraat Bankası teminatında bulunan yüzde 13.77'lik payı, kredi borcuna mukabil devir almamış görünmektedir.”

İkinci kilit soru: Ziraat Bankası ve Turkcell tarafından yapılan açıklamalarda uyumsuzluk mevcut. Nereden kaynaklanıyor?Üçüncü kilit soru: İsveçli eski ortak yüzde 24'lük payını TVF'ye 530 milyon dolara satarken, Ziraat Bankası 1.6 milyar dolarlık kredi için şirketin yüzde 13.77'lik payını teminata aldı. Hisselerin satış ve teminatlanmasında çok farklı değerlemeler yapıldığı anlaşılıyor. Neden?Dördüncü kilit soru: Hüseyin Aydın 2011 yılından bu yana Ziraat Bankası Genel Müdürü. Aynı zamanda TVF Yönetim Kurulu Üyesi. Aynı zamanda 2019'dan bu yana da Turkcell Yönetim Kurulu Üyesi.

Kredi borcu kapatıldıysa Sayın Hüseyin Aydın'ın Turkcell'deki Yönetim Kurulu Üyesi görevi neden sürüyor?Beşinci kilit soru: Ziraat Bankası açıklamasında “kredi verilirken, çok uluslu ortaklık yapısına sahip şirketin, çeşitli ülkelerle devam eden karmaşık dava süreçlerinin çözülmesiyle krediyi geri ödemesi için gerekli akışın sağlanabileceğinin öngörüldüğü” ifade edildi.2014'te, 2020'deki bir işlem için böyle bir öngörüde nasıl bulunabildi?Bu soruların yanıtları hepimizi ilgilendiriyor.

Sözcü